Tam phương tứ chính là gì? Bảng tra cho đủ 12 cung

Tam phương tứ chính là bốn cung phải đọc cùng nhau khi luận một cung trên lá số tử vi: chính cung đó, hai cung tam hợp cách nó 4 cung về mỗi phía, và cung xung chiếu nằm đối diện. Với cung Mệnh, bốn cung ấy là Mệnh, Tài Bạch, Quan Lộc và Thiên Di. Sao trong ba cung đi kèm được tính vào khi luận cung gốc.

Tam phương tứ chính gồm những cung nào?

Tam phương tứ chính (三方四正, san fang si zheng) gồm bản cung, hai cung tam hợp và một cung xung chiếu. «Tam phương» là ba hướng: bản cung cùng hai cung tam hợp với nó. «Tứ chính» là khi thêm cung đối diện thì đủ bốn. Khi một bài luận viết «sao này chiếu Mệnh», ý là sao ấy nằm ở Tài Bạch, Quan Lộc hoặc Thiên Di, không nằm trong Mệnh.

Tam hợp và xung chiếu khác nhau thế nào?

Tam hợp là ba cung cách nhau đều 4 cung, còn xung chiếu là cung nằm đúng đối diện, cách 6 cung. Nối ba cung tam hợp lại thì được một tam giác đều trên khung 12 ô của lá số; cung xung chiếu là ô bên kia đường thẳng đi qua tâm.

Theo địa chi, 12 ô chia thành bốn bộ tam hợp cố định:

• Thân, Tý, Thìn
• Dần, Ngọ, Tuất
• Tỵ, Dậu, Sửu
• Hợi, Mão, Mùi

Và sáu cặp xung chiếu: Tý với Ngọ, Sửu với Mùi, Dần với Thân, Mão với Dậu, Thìn với Tuất, Tỵ với Hợi. Mệnh đóng ở Dần thì hai cung tam hợp nằm ở Ngọ và Tuất, cung xung chiếu ở Thân, lá số nào cũng vậy.

Chữ «xung» ở đây chỉ vị trí đối diện, không mang nghĩa xấu. Cung xung chiếu tốt hay xấu tuỳ vào sao nằm trong nó.

Câu hỏi cung nào nặng hơn thì không có đáp án chung. Có người học coi cung xung chiếu gần như nửa kia của bản cung, có người cân ba cung chiếu ngang nhau. Điểm các cách đọc đều giống nhau là bản cung làm gốc, ba cung còn lại thêm vào hoặc kéo lệch cái gốc ấy.

Nhị hợp và giáp cung có tính vào tam phương tứ chính không?

Không. Nhị hợp và giáp cung là hai lớp đọc thêm, nằm ngoài bốn cung của tam phương tứ chính.

Nhị hợp đi theo sáu cặp lục hợp của địa chi: Tý với Sửu, Dần với Hợi, Mão với Tuất, Thìn với Dậu, Tỵ với Thân, Ngọ với Mùi. Khác tam hợp và xung chiếu, khoảng cách của nhị hợp không cố định: Tý và Sửu nằm kề nhau, Dần và Hợi cách nhau ba cung. Vì vậy không nhẩm nhị hợp theo số cung được, phải nhìn địa chi.

Giáp cung là hai cung nằm kề hai bên, «kẹp» lấy cung đang xét. Mệnh luôn bị Huynh Đệ và Phụ Mẫu giáp. Thứ người ta để ý là sao trong hai ô kề ấy, ví dụ Tả Phụ và Hữu Bật ở hai bên. Có một trường hợp gặp ở mọi lá số: hai ô kề Lộc Tồn luôn là Kình Dương và Đà La, nên cung có Lộc Tồn lúc nào cũng bị hai sát tinh này giáp.

Bảng tam phương tứ chính của 12 cung

12 cung trên lá số đi nghịch theo thứ tự: Mệnh, Huynh Đệ, Phu Thê, Tử Tức, Tài Bạch, Tật Ách, Thiên Di, Nô Bộc, Quan Lộc, Điền Trạch, Phúc Đức, Phụ Mẫu. Đếm theo thứ tự này, cung thứ i có hai cung tam hợp là cung i+4 và i+8, cung xung chiếu là i+6 (quá 12 thì vòng lại từ đầu).

Bảng này đúng cho mọi lá số vì nó chỉ phụ thuộc thứ tự các cung, không phụ thuộc Mệnh đóng ở địa chi nào. Để nhớ không cần tra, chỉ cần thuộc bốn bộ ba: Mệnh, Tài Bạch, Quan Lộc; Huynh Đệ, Tật Ách, Điền Trạch; Phu Thê, Thiên Di, Phúc Đức; Tử Tức, Nô Bộc, Phụ Mẫu. Cung xung chiếu là cung cách đúng sáu bước.

Vì sao không đọc một cung riêng lẻ?

Bởi sao trong một cung chỉ là một phần dữ kiện. Một cung thường có không, một hoặc hai chính tinh, trong khi phụ tinh, sát tinh và tứ hóa nằm ở ba cung chiếu vẫn được tính vào khi luận cung đó.

Mệnh có chính tinh sáng nhưng Hóa Kỵ đóng ở Thiên Di thì cách đọc Mệnh đã khác, dù trong Mệnh không có Kỵ. Kình Dương ở Quan Lộc, Địa Không và Địa Kiếp ở Tài Bạch cũng vậy. Ngược lại, Văn Xương, Văn Khúc hay Thiên Khôi, Thiên Việt ở cung tam hợp là phần được cộng vào cho Mệnh. Người mới hay vấp ở chỗ đọc một sao trong Mệnh, tra nghĩa của sao đó rồi dừng.

Nếu Mệnh của bạn không có chính tinh nào (Mệnh vô chính diệu), cách đọc phổ biến là dựa vào chính tinh ở cung xung chiếu, tức Thiên Di, rồi xét thêm hai cung tam hợp. Ở trường hợp này, đọc riêng Mệnh gần như không có gì để đọc.

Nếu Mệnh đẹp mà các cung chiếu về nhiều sát tinh, bốn cung cho tín hiệu trái chiều. Đó là cái giá của việc đọc rộng: nhiều dữ kiện hơn thì phải cân, không cộng trừ điểm cho ra một kết luận. Cùng một tổ hợp, hai người xem có thể nhấn vào hai mặt khác nhau, và lá số chỉ chủ về xu hướng chứ không định sẵn việc gì.

Còn một giới hạn nằm ngoài tay người đọc: cả bốn cung chỉ đúng khi giờ sinh đúng. Lệch một canh giờ là Mệnh dời sang ô khác, kéo theo cả bộ tam phương tứ chính. Tử vi là môn chiêm nghiệm truyền thống, nên dùng để tham khảo và tự soi xét, không thay cho quyết định thực tế.

Ví dụ đọc tam phương tứ chính trên một lá số

Lấy một lá số có Tử Vi đóng ở Dần và Mệnh đóng ở Thân. Ở cấu hình này, Mệnh có Thất Sát. Nếu bạn đã lập lá số của mình, làm theo đúng các bước dưới đây với ô Mệnh của bạn.

1. Tìm ô Mệnh: Thân, có Thất Sát.
2. Tìm hai cung tam hợp theo bộ Thân, Tý, Thìn: Tài Bạch ở Thìn có Tham Lang, Quan Lộc ở Tý có Phá Quân.
3. Tìm cung xung chiếu: Thiên Di ở Dần có Tử Vi và Thiên Phủ.
4. Đọc bốn cung cùng nhau, rồi mới xét nhị hợp và giáp cung.

Đọc riêng ô Mệnh thì chỉ thấy Thất Sát, sao thường được mô tả là quyết đoán, ưa hành động. Nhìn cả bốn ô thì thấy hai lớp nữa. Thất Sát, Phá Quân và Tham Lang đứng tam hợp với nhau, bộ người học tử vi gọi là Sát Phá Tham, thường chủ về đời nhiều thay đổi. Cung đối diện lại có Tử Vi, Thiên Phủ, hai sao thường được xem là chủ về ổn định và nền nếp. Người xem vì thế đọc Mệnh này là người dám thay đổi nhưng có hai sao giữ nền chiếu vào, thay vì chỉ một chữ «quyết đoán».

Bộ ba này không riêng lá số ví dụ mới có. Theo cách an sao, Thất Sát, Phá Quân và Tham Lang luôn đứng tam hợp với nhau, và Thất Sát luôn đứng đối diện Thiên Phủ, ở mọi lá số. 14 chính tinh chỉ có 144 cách sắp xếp trên 12 cung, nên nhiều bộ tam phương tứ chính lặp lại theo khuôn như vậy.

Lớp đọc thêm của Mệnh Thân: nhị hợp với Tỵ, là cung Tử Tức có Cự Môn; giáp cung là Mùi (Huynh Đệ, có Thiên Lương) và Dậu (Phụ Mẫu, có Thiên Đồng).

Quy tắc này dùng y nguyên cho vận hạn. Khi đại hạn đi tới một cung, cung ấy có tam phương tứ chính của riêng nó, và đọc vận mười năm đó là đọc bốn cung quanh cung đại hạn, không chỉ một ô.