Đại hạn tiểu hạn là gì? Cách tính và đọc vận từng năm

Đại hạn (大限) là lớp vận mười năm: bắt đầu từ cung Mệnh ở tuổi bằng số của cục, rồi cứ mười năm chuyển sang một cung, đi thuận hay nghịch tùy âm dương của năm sinh và giới tính.

Tiểu hạn (小限) là lớp vận một năm: mỗi năm đứng ở một cung, khởi theo tam hợp tuổi, nam đi thuận, nữ đi nghịch. Cả hai đều tính bằng tuổi âm, và khi đọc một năm cụ thể thì xem chung với lưu Thái Tuế, tức cung mang địa chi của chính năm ấy.

Đại hạn và tiểu hạn khác nhau thế nào?

Khác ở độ dài và ở cách khởi. Khoảng tuổi in trên mỗi cung (5-14, 15-24...) là đại hạn của cung đó; tiểu hạn đổi cung mỗi năm nên chỉ hiện khi bạn chọn một năm để xem.

Đại hạn khởi từ đâu và mấy tuổi thì vào hạn?

Đại hạn đầu tiên luôn nằm ở cung Mệnh, và tuổi vào hạn đầu bằng con số của cục ghi trên lá số:

Từ đó mỗi hạn dài đúng mười năm: người Thổ ngũ cục có các đại hạn 5-14, 15-24, 25-34, 35-44 và cứ thế đi tiếp. Nếu bạn xem lá số cho một đứa trẻ chưa tới tuổi vào hạn đầu, khoảng ấy gọi là đồng hạn và được xem theo cung Mệnh; với Hỏa lục cục là từ 1 tới 5 tuổi.

Cục do vị trí cung Mệnh và can năm sinh quyết định, mà cung Mệnh lại phụ thuộc giờ sinh. Giờ sinh lệch một canh giờ có thể làm Mệnh nhảy sang cung bên cạnh, kéo theo cục khác và cả vòng đại hạn dịch đi. Không chắc giờ sinh thì lập thử cả hai giờ kề nhau rồi so.

Vì sao đại hạn có lá số đi thuận, có lá số đi nghịch?

Vì chiều đi phụ thuộc vào can của năm sinh, ghép với giới tính. Năm có can Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm là năm dương; can Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý là năm âm.

• Dương nam và âm nữ: đại hạn đi thuận (theo chiều kim đồng hồ trên lá số).
• Âm nam và dương nữ: đại hạn đi nghịch.

Mười hai cung được an theo chiều nghịch từ Mệnh: Mệnh, Huynh Đệ, Phu Thê, Tử Tức, Tài Bạch, Tật Ách, Thiên Di, Nô Bộc, Quan Lộc, Điền Trạch, Phúc Đức, Phụ Mẫu. Nên người đi thuận có đại hạn thứ hai ở Phụ Mẫu, thứ ba ở Phúc Đức; người đi nghịch có đại hạn thứ hai ở Huynh Đệ, thứ ba ở Phu Thê.

Hai anh em trai mà đại hạn chạy ngược chiều nhau thì một người sinh năm dương, người kia sinh năm âm.

Tiểu hạn được an theo quy tắc nào?

Tiểu hạn khởi tại một cung cố định theo nhóm tam hợp của chi năm sinh, rồi mỗi năm dời một cung: nam đi thuận, nữ đi nghịch. Cung khởi là cung của năm một tuổi.

Cách đếm: một nam tuổi Ngọ có tiểu hạn 1 tuổi ở Thìn, 2 tuổi ở Tỵ, 3 tuổi ở Ngọ, tới 12 tuổi ở Mão, rồi 13 tuổi quay lại Thìn. Các tuổi 1, 13, 25, 37, 49 của người ấy đều có tiểu hạn ở Thìn. Một nữ tuổi Ngọ cũng khởi ở Thìn nhưng đếm ngược: 2 tuổi ở Mão, 3 tuổi ở Dần.

Vì vậy hai người cùng năm sinh mà khác giới có tiểu hạn ở hai cung khác nhau gần như mọi năm; họ chỉ trùng cung ở các tuổi 1, 13, 25... và 7, 19, 31...

Tiểu hạn rơi vào cung nào thì năm ấy việc thuộc cung đó được chú ý hơn. Tên cung là lĩnh vực, không phải lời báo trước. Nếu bạn đọc tới đây vì tiểu hạn năm nay rơi vào cung Tật Ách, điều đó chỉ có nghĩa năm này nên để ý tới sức khỏe và nhịp sinh hoạt hơn mọi năm; tốt hay xấu còn tùy sao trong cung, độ sáng Miếu hay Hãm, và đại hạn đang chứa năm ấy.

Lưu Thái Tuế khác tiểu hạn ở đâu?

Lưu Thái Tuế, hay cung lưu niên (流年), là cung có địa chi trùng chi của năm đang xem, nên nó giống nhau với mọi lá số trong cùng một năm. Năm 2026 là Bính Ngọ, cung lưu Thái Tuế của mọi người năm ấy là cung Ngọ. Tiểu hạn thì tính riêng theo chi năm sinh, giới tính và tuổi âm của từng người.

Đi cùng lưu Thái Tuế là tứ hóa theo can năm. Năm Bính có Thiên Đồng hóa Lộc, Thiên Cơ hóa Quyền, Văn Xương hóa Khoa, Liêm Trinh hóa Kỵ; sao nào nằm ở cung nào thì cung ấy nhận thêm lớp hóa của năm.

Năm tuổi là năm lưu Thái Tuế trùng chi năm sinh, như người tuổi Ngọ gặp năm Ngọ. Nếu bạn đang lo vì sắp tới năm tuổi, trên lá số điều đó chỉ có nghĩa cung lưu niên rơi đúng vào cung mang chi tuổi mình. Nó không tự động là năm nặng nhất; muốn biết năm ấy ra sao vẫn phải đọc đủ ba lớp.

Đọc vận một năm cụ thể như thế nào?

Đọc một năm là chồng ba lớp lên nhau rồi xem tam phương tứ chính của từng lớp:

1. Tính tuổi âm: năm xem trừ năm sinh âm lịch, cộng một.
2. Tìm đại hạn chứa tuổi ấy. Đây là bối cảnh của cả mười năm.
3. Tìm cung tiểu hạn theo bảng tam hợp và chiều nam nữ.
4. Tìm cung lưu Thái Tuế theo chi năm xem, và tứ hóa theo can năm xem.
5. Xem mỗi cung trên cùng hai cung tam hợp và cung xung chiếu, chú ý chỗ có hóa Lộc, hóa Kỵ của năm và của đại hạn.

Ví dụ một nam sinh năm 1990 Canh Ngọ, giả sử lá số là Thổ ngũ cục, xem năm 2026 Bính Ngọ:

• Tuổi âm năm 2026 là 2026 trừ 1990 cộng 1, bằng 37.
• Canh là can dương nên đây là dương nam, đại hạn đi thuận: 5-14 ở Mệnh, 15-24 ở Phụ Mẫu, 25-34 ở Phúc Đức, 35-44 ở Điền Trạch. Năm 37 tuổi nằm trong đại hạn ở cung Điền Trạch gốc.
• Tuổi Ngọ khởi tiểu hạn tại Thìn, tuổi 37 quay lại đúng Thìn.
• Lưu Thái Tuế ở cung Ngọ, cũng là năm tuổi của người này, với tứ hóa năm Bính.

Ba lớp rơi vào ba chỗ khác nhau là chuyện thường. Cách đọc quen thuộc là lấy đại hạn làm nền: đại hạn thuận lợi mà tiểu hạn kém thường được hiểu là trục trặc ngắn trong một giai đoạn ổn, còn ngược lại là một năm dễ thở trong giai đoạn khó. Khi hai lớp trái nhau mạnh, không có công thức chung nào quyết định lớp nào thắng; người xem phải cân sao và hóa cụ thể. Nếu cung hạn không có chính tinh, cách thường dùng là mượn chính tinh của cung xung chiếu để đọc.

Tự đếm tay giúp hiểu quy tắc nhưng dễ lệch một tuổi hoặc nhầm chiều. Lập lá số trên trang thì nhanh hơn: chế độ Lưu niên cho chọn năm rồi đánh nhãn ĐH, TH, LN lên ba cung tương ứng, kèm tứ hóa của năm. Đổi lại, kết quả chỉ đúng khi ngày giờ sinh nhập vào đúng.

Tử vi là một môn chiêm nghiệm truyền thống. Các lớp hạn cho một cách nhìn về nhịp của từng giai đoạn để tham khảo, không quyết định thay cho lựa chọn của bạn.

Vì sao phải tính bằng tuổi âm?

Vì mọi quy tắc hạn đặt trên tuổi âm (tuổi mụ): năm sinh đã là một tuổi, mỗi lần qua Tết thêm một tuổi. Dùng tuổi dương thường lệch một, có khi hai tuổi, đủ để đặt tiểu hạn sang nhầm cung bên cạnh.

Sinh vào tháng Chạp âm lịch mà ngày dương lịch đã sang năm mới thì vẫn thuộc năm âm cũ. Một người nam sinh tháng 1 năm 1990 trước Tết Canh Ngọ thực ra tuổi Kỷ Tỵ: âm nam, đại hạn đi nghịch, tiểu hạn khởi ở Mùi, và mọi thứ trong ví dụ trên đều đổi. Người sinh sát Tết nên đổi ngày theo lịch Việt Nam, vì lịch âm Việt Nam đôi khi lệch lịch Trung Quốc một ngày.

Năm chuyển đại hạn, như năm 35 tuổi âm với Thổ ngũ cục, nên xem là năm giao thời giữa hai hạn chứ đừng chốt tới một ngày.